Havza Haber Ajansı'nın Tahran muhabirinin bildirdiğine göre, Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi Sekreteri Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Abdülhüseyin Hüsrevpenah, bugün 16 Eylül Çarşamba günü İslami Kültür ve Düşünce Araştırma Merkezi'nde düzenlenen "Sanal Dünyayı Düzenleme" konulu ulusal konferansın kapanış töreninde, Hz. Abdülazim el-Hasani'nin (a.s.) doğum gününü kutlayarak, İslami Kültür ve Düşünce Araştırma Merkezi'nin ülkenin yeni ortaya çıkan ve ihtiyaç duyulan meselelerine yönelik çabalarını takdir etti ve şunları belirtti: "Araştırma merkezi, bilimsel ve fikri çalışma gerektiren yeni konularda öncü olmuştur. Ayrıca sanal dünya alanında da dikkate değer eserler ve çalışmalar ortaya koymuştur."
Ülkenin büyük kararları için bilimsel desteğin gerekliliğine değinen Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah, "Yönetim organları ve üst konseyler, yeni meselelerde hikmetli kararlar alabilmek için bilimsel ve araştırmaya dayalı bir desteğe ihtiyaç duymaktadır ve bilim merkezleri bu alanda üzerine düşen rolü oynamalıdır." dedi.
Sanal Dünya İnsanın Yeni Yaşam Dünyası Haline Gelmiştir
Sanal dünyanın sadece bir teknoloji veya iletişim aracı olarak görülemeyeceğini belirten Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah şunları ifade etti: "Sanal dünya bugün bilimin, eğitimin, yükseköğretimin, ekonominin, kültürün, istihdamın, yatırımın, yönetimin ve kamu hizmetlerinin de aralarında bulunduğu insan yaşamının farklı alanlarında mevcuttur ve yavaş yavaş insan için yeni bir yaşam dünyası oluşturmuştur."
Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah sözlerine şöyle devam etti: "Bu değişim sadece iletişim araçlarıyla ilgili değildir. İnsanın yaşam tarzını ve hatta kimliğini etkilemiş, insanın gerçek yaşamının önemli bir kısmının sanal dünyayla bütünleşmesine neden olmuştur."
Geleneksel medyanın konumundaki değişikliğe değinen Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah şunları dedi: "Yeni neslin yaşam dünyasının değişmesiyle birlikte, bilgi edinme ve iletişim modelleri de değişmiştir. Genç nesil, eskisinden daha fazla sanal platformlara ve mecralara yönelmiştir. Dolayısıyla bu gelişmelere karşı kayıtsız kalınamaz ve bunun nasıl düzenleneceği üzerine düşünülmelidir."
Düzenleme, Yönetim Temellerinden Biridir
Yönetim kavramına değinen Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah şöyle anlattı: "Yönetim; politika oluşturma, düzenleme, liderlik ve söylem geliştirme, uygulama ve nihayetinde denetim ve değerlendirme olmak üzere beş aşamada ele alınabilir."
Bu bağlamda düzenlemenin; temel olarak yasama, kuralların belirlenmesi, sorumlulukların paylaşılması, yönetmeliklerin hazırlanması ve faaliyet çerçevelerinin belirlenmesi anlamına geldiğini belirten Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah, bunun bir kısmının İslami Şura Meclisi'nde, bir kısmının ise hükümet ve diğer ilgili kurumlar bünyesinde takip edildiğini ekledi.
Bilgisayar Suçları Kanunu'na değinen Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi Sekreteri şöyle dedi: "2009 yılında onaylanan Bilgisayar Suçları Kanunu, sanal dünyada ve ülkenin dijital ekosisteminde meydana gelen geniş çaplı gelişmelerle birlikte, artık bu alanın tüm boyutlarına cevap verememektedir. Çünkü sanal dünya bugün ekonomi, kültür, medya, eğitim, dijital platformlar ve yeni teknolojiler gibi karmaşık alanları kapsamaktadır."
Yapay Zekanın Değişim Hızı, Yasaların Gözden Geçirilmesini Zorunlu Kılıyor
Yapay zekadaki hızlı değişime dikkat çeken Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah şunları söyledi: "Son yıllarda Ulusal Yapay Zeka Belgesi hazırlanmış, ardından Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi politikaları çerçevesinde ve koordinasyonunda yapay zeka yasası Meclis'te takip edilmiş ve hükümete tebliğ edilmiştir.
Ancak teknolojik gelişmelerin hızı o kadar yüksektir ki, yeni belgeler ve yasalar bile kısa süre içinde revize edilmeye ihtiyaç duyabilir."
Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah şunları ekledi: "Bugün insanlar bilgi edinmek ve meseleleri analiz etmek için yapay zeka araçlarına başvuruyor. Bu durum, daha önce çevrimiçi ansiklopedilerin şekillenmesiyle yaşanan değişime benziyor. Ancak mesele şu ki, bu tür mecralardaki bilgiler her zaman doğru değildir ve yanlış bilgiler üretilip yeniden paylaşılabilir."
Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi Sekreteri şu uyarıda bulundu: "Yanlış bilgi üreten bir yapay zeka ile karşı karşıya kalırsak, topluma ne olacağını ve bu sorunla mücadele etmek için hangi mekanizmanın mevcut olduğunu sormamız gerekir."
Algoritmalar da Değer Taşır
Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah, yapay zekânın algoritmik doğasına değinerek şunları söyledi: "Yapay zekâ algoritmalar temelinde faaliyet göstermektedir ve algoritmalar da insan tarafından tasarlanmaktadır; dolayısıyla tasarımcının değerleri ve ön kabulleri, yapay zekânın işleyiş biçiminde etkili olabilir."
Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah "Sanal alanın düzenlenmesi artık yalnızca izinli ve izinsiz içeriğin belirlenmesi, suç sayma, filtreleme ve geleneksel yöntemlerle sınırlandırılamaz. Aksine proaktif ve etkin bir düzenlemeye doğru yönelmeliyiz." ifadelerini kullandı.
Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah, bu yaklaşımı «hükmî ve hikmet temelli düzenleme» olarak nitelendirerek şöyle dedi: "Hikmet yalnızca teorik bir kavram değildir; aksine akılcılık ile siyaset arasındaki ilişkiyi, hakikati tanıma ile pratik eylem arasındaki bağı dikkate alır."
Hükmî Düzenleme; Akılcılık, Erdem ve Hizmet Temeline Dayanmalıdır
Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah sözlerini şöyle sürdürdü: "Hükmî düzenleme; kamu hizmeti sağlayıcılarının sanal alandaki faaliyetlerinin akılcılık, erdem ve halka hizmet esasına göre düzenlenmesi anlamına gelir."
Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi Sekreteri İslam öğretilerindeki hikmet kavramına değinerek şunları dedi: "Hikmet, İslam’ın maarifet sisteminde tevhitle bağlantılıdır ve İsrâ ve Lokmân sureleri başta olmak üzere Kur'an-ı Kerim'in çeşitli ayetlerinde de ele alınmıştır."
Hüccet-ül-İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah, teknoloji düzenlemelerinde insanın nihai gayesinin gözetilmesinin gerekliliğini vurgulayarak şöyle dedi: "Teknolojiyi antropolojiden bağımsız olarak ele alırsak, teknolojiye aşırı bağlanma ve teknolojiye mutlak öncelik verme tuzağına düşebiliriz. Öte yandan insanı yeni teknolojileri hesaba katmadan değerlendirirsek gerçekçi olmayan bir bakış açısına ulaşırız. Bu nedenle insan felsefesi ile teknoloji arasında bir uyum ve denge kurulmalıdır."
Sanal Alanın Hükmî Düzenlenmesi için Yedi İlke
Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah, devamında hükmî düzenleme için gerekli ilkelere değinerek şunları söyledi: "Bu alanda bazıları temel yönetim ilkeleri, bazıları hikmî ilkeler ve bazıları da düzenleme ilkeleri olan çok sayıda ilke bulunmaktadır."
1. İnsan Onuru
İlk ilkenin insan onuru olduğunu belirten Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah şöyle dedi: "Mahremiyet, güvenlik, seçme hakkı ve sanal alanda insanın gelişimi için gerekli fırsatların sağlanmasının düzenleyiciler tarafından dikkate alınması gerekir."
2. Altyapı ve Verilere Erişimde Adalet
Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi Sekreteri adalet ilkesine atıfta bulunarak şöyle dedi: "Bugün işlem gücü, veriler, veri yönetimi, büyük modeller ve akıllı altyapılar sınırlı sayıda şirket ve ülkenin tekelindedir. Bu alandaki adalet meselesi ciddiye alınmalıdır."
Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah şunları ekledi: "Ülke içinde de dezavantajlı bölgelere, uzak bölgelerdeki akademik araştırmacılara ve küçük ölçekli bilgi tabanlı (bilim-temelli) şirketlere dikkat edilmeli. Böylece onların da temel altyapı ve teknolojik kapasitelerden faydalanma imkânı sağlanmalıdır."
3. Sorumlulukla Birlikte Özgürlük
Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah üçüncü ilkeyi 'sorumlulukla birlikte özgürlük' olarak nitelendirerek şunları söyledi: "Ne sanal alan başıboş bırakılabilir ne de sorumluluk adı altında meşru özgürlükler yok edilebilir."
Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah devamında şunları dedi: "Ulusal bağımsızlığın yok olmasına yol açan bir özgürlük gerçek özgürlük değildir. Aksine bir tür esarete dönüşür; bu nedenle bireysel haklar, kamu hakları ve toplumun genel maslahatı arasında rasyonel bir denge kurulmalıdır."
4. Güvenlik ve Vatandaşlık Hakları
Güvenlik ve vatandaşlık hakları ilkesini vurgulayan Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah şöyle dedi: "Sanal alandaki kullanıcılar yalnızca tüketici değildir, aynı zamanda içerik üretimine de katılmaktadırlar ve bu katılım fırsatlar yaratabilir. Ancak bunun yanında vatandaşların güvenliği, sağlığı, hakları ve kullanıcı ve izleyici hakları da gözetilmelidir."
Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah şunları ekledi: "Yalnızca üreticilerin ve bir yapım ekibinin haklarını gözetip izleyicilerin haklarını görmezden gelemeyiz. Eğer bir film veya dizi izleyicinin hayatında sosyal zararların artmasına neden oluyorsa, düzenleme sürecinde izleyicinin vatandaşlık haklarının dikkate alınıp alınmadığı sorgulanmalıdır."
5. Üretimden Tüketime Değerlerin Akışı İlkesi
Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi Sekreteri devamında "kesintisiz akış" ilkesine değinerek şunları söyledi: "İlkeler ve değerler, tasarım ve üretim aşamasından teknolojinin sonraki aşamalarına kadar dikkate alınmalıdır."
Algoritmaların rolüne değinen Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah "Düzenleme yalnızca nihai ürüne odaklanmamalı; algoritmalar ve bu algoritmaların barındırdığı değerler de incelenmelidir." dedi.
Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah sözlerini şöyle tamamladı: "Üniversiteler, yapay zekâ mühendisliği eğitiminin yanı sıra yapay zekânın yönetimi ve mühendisliğine de yönelmelidir. Nitekim kuantum teknolojilerinin mühendisliği ve yönetimi gibi yeni teknolojiler alanında da böylesi kapsamlı bir bakış açısı bulunmalıdır."
6. Sanal Alanların Genişliğine Dikkat Etmek
Altıncı ilkenin sanal alanların genişliğine dikkat edilmesi olduğunu belirten Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah şunları söyledi: "Yapay zeka, kuantum teknolojisi, dijital sağlık, akıllı eğitim, medya ve kamu hizmetleri, düzenleme sürecinde dikkate alınması gereken alanlardan sadece birkaçıdır."
Kuantum teknolojisine değinen Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah, bu teknolojinin gelecekte önemli bir rol oynayacağını ifade ederek, ülkede bu alanda yürütülen çalışma ve faaliyetlerin bulunduğunu, yakın gelecekte bunların sonuçlarının dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Eğitim konusuna da değinen Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah, mevcut eğitim yöntemlerinin çoğunun gelecekte değişeceğini vurgulayarak şöyle dedi: "Bu mevcut yöneticilere yönelik bir eleştiri değil, aksine değişimlerin fütüristik ve sistemik bir bakış açısıyla değerlendirilmesi gerekir. Çünkü yönetim bu değişimlerin gerisinde kalırsa, gelecekte çok daha karmaşık sorunlarla karşı karşıya kalacaktır."
7. Sürekli Sinerji ve Koordinasyon
Yüksek Kültür İnkılabı Konseyi Sekreteri konuşmasının sonunda sürekli sinerji ve koordinasyonun bu alanda ihtiyaç duyulan diğer ilkeler olduğunu belirterek şunu vurguladı: "Sanal dünyanın düzenlenmesi; farklı kurumlar, bilim merkezleri, politikacılar ve bu alandaki aktivistler arasında sürekli bir iletişimi gerektirir."
Geleneksel Düzenlemeden Vazgeçme Gerekliliği
Hüccet-ül İslam vel-Müslimin Hüsrevpenah, konuşmasını özetlerken şunları dedi: "Sanal alan insan yaşamının bir parçası haline gelmiştir ve bu nedenle geleneksel ve sadece yasaklayıcı yöntemlerle ele alınamaz."
Hüccet-ül İslam Hüsrevpenah, hikmet esaslı yönetimin; akılcılık, erdem, insan onuru, adalet, özgürlük, güvenlik, vatandaşlık hakları ve teknolojik ilerleme arasında bir bağ kurması gerektiğini vurguladı. Ayrıca hızlı teknolojik değişimlere dikkat ederken, insanın nihai gayesini ve toplumun genel yararını da gözetmesi gerektiğinin altını çizdi.
yorumunuz