Havza Merkezli "İslami İlimlerin Bilimsel Ölçüm Sistemi" ve "Din Yılı Kitabı’nın" Kurulması

Havza Haber Ajansı muhabirinin aktardığına göre İlim Havzaları Müdürü Ayetullah Ârafi, İmam Musa Kâzım (a.s.) Medresesi'nde düzenlenen 27. Havza Kitap Yılı Ödülleri sahipleriyle gerçekleştirilen samimi bir toplantıda, bazı yürütülmekte olan planlara ve değerlendirilmekte olan fikirlere değindi ve şöyle dedi: “Yönetim sorumluluğunu üstlendiğim günden bu yana arkadaşlarımızın çabalarıyla ilerleyen onlarca yeni programın yanı sıra, henüz uygulanma aşamasına gelmemiş veya yarım kalmış çok önemli bazı düşünceler de gündemdeydi.” 

Havza, İslami İlimlerde Bilimsel Ölçümün Sorumlusu Olmalı

İlim Havzaları Müdürü, bu önemli fikirlerden birinin “İslami İlimlerde Bilimsel Ölçüm Sistemi” kurulması olduğunu belirterek şöyle konuştu: “Bugün ülkede dinî kitapların değerlendirilmesi ve derecelendirilmesi için bazı yapılar bulunuyor. Fakat eksik olan, İslami ilimler sahasındaki bilimsel üretimlerin ölçümü ve sıralamasının bizzat havza eksenli yapılmasıdır.” 

Ayetullah Ârafi şöyle vurguladı: “Havza din bilimleri ve ilahi maarifin üretim odağıdır. Bu sebeple İslami ilimlerin kapsamına özel göstergelerle kendi derecelendirme sistemini tasarlayıp uygulamalıdır. Nasıl ki dünyada farklı alanlarda bilimsel sıralama sistemleri vardır, aynı şekilde bu saha, havzanın yönetimi ve yeniliğiyle düzenlenmelidir.” 

Ayetullah Ârafi devamında şöyle dedi: “Bu projenin altyapı çalışmaları geçmiş dönemlerde yürütülmüş, ilk taslak hazırlanmıştır. Ancak henüz nihai gerçekleşme düzeyine ulaşmamıştır. Umuyorum ki bu dönemde gerekli hazırlıklar ve Yüksek Havza Konseyi’nin onaylarıyla uygulama imkânı doğacaktır.” 

"Din Yılı Kitabı" Havza Kitabı Yılı’nın Ötesinde Bir Adımdır

Ayetullah Ârafi “Din Yılı Kitabı” fikrinin tamamlayıcı ama bağımsız bir proje olduğunu ifade ederek şunları söyledi: “Bu projede ilim havzaları, dinî eserleri yalnızca havza veya üniversite sınırlarında değil hatta İran veya İran dışında ayrım olmaksızın daha geniş bir ölçekte değerlendirecektir. Bu girişim, havzanın dinî üretim alanındaki ilmî merciyyetini güçlendirebilir.” 

İlim Havzaları Müdürü bu iki projenin kapsamına dikkat çekerek şöyle belirtti: “İslami ilimlerde bilimsel ölçüm ve Din Yılı Kitabı, havzanın kapsamlı ve stratejik planlarıdır. Bu iki plan titiz tasarıma, nitelikli fikir birliğine ve sağlam yapısal desteğe ihtiyaç duymaktadır.” 

Üniversitelerde İslami İlimlerin Yaygınlaşması

Ayetullah Ârafi, İslam İnkılabı sonrasında İslami ilimlerde yaşanan yapısal değişimlerden söz ederek şöyle dedi: “Son otuz yılda üniversitelerde yaklaşık elli İslami ilim dalı oluşturuldu. Bu dallardan şimdiye kadar yaklaşık yüz bin mezun verildi ve hâlen lisans, yüksek lisans ve doktora seviyelerinde yüz bin öğrenci bu alanlarda eğitim görmektedir.” 

Ayetullah Ârafi şöyle ekledi: “Bu branşlar fıkıh, kelam, hadis, tefsir ve diğer İslami ilim dallarını kapsar. Oysa ‘Havza İlimleri Ağacı’ tasarlanmadan önce resmi havza dallarının sayısı oldukça sınırlıydı.” 

İlim Havzaları Müdürü şu ifadeyi kullandı: “Yeni Havza İlimleri Ağacı’nda çeşitli seviyelerde yaklaşık dört yüz ilim alanı oluşturulmuş, bunlardan neredeyse yüz tanesi fiilen yürürlüktedir. Üniversitelerde İslami ilimlerin genişlemesi din bilgisinin derinleşmesi için ciddi bir fırsattır. Ancak aynı zamanda dikkatli düşünme ve stratejik planlama da gerektirir.” 

Havza Öğrencilerinin Beşerî ve Temel Bilimlerde Eğitimi

Ayetullah Ârafi havza mensuplarının farklı üniversite dallarındaki eğitimine değinerek şöyle açıkladı: “Son yıllarda yaklaşık on bin havza mensubu, beşerî bilimlerden temel bilimlere, hatta teknik ve teknoloji alanlarına kadar farklı dallarda eğitim almış veya hâlen eğitimini sürdürmektedir. Bu durum, havza ilmiyle modern bilim arasında değerli bir bağ kurmaktadır.” 

Ayetullah Ârafi şöyle belirtti: “Eğer bu alanda kapsamlı bir yol haritası tasarlanırsa fizik felsefesi, temel bilimler felsefesi ve disiplinlerarası konular gibi sahalarda etkili ilmî akımların ve önde gelen uzmanların gelişmesi beklenebilir.” 

Havza Araştırmacıları Sistemi’nde 135 Bin Eser Kayıtlı 

İlim Havzaları Müdürü “Havza Araştırmacı ve Bilim İnsanları Sistemi”nin kurulması ve geliştirilmesine değinerek şöyle dedi: “Şu anda 24 bin 360 havza mensubunun bu sistemde aktif dosyası bulunmaktadır. 135 binden fazla bilimsel eser de kayıt altına alınarak değerlendirilmiştir.”

Ayetullah Ârafi şöyle ekledi: “Son yıllarda tasarlanıp uygulanmış olan dinî araştırmacıların derecelendirme sistemi, havzadaki araştırma faaliyetlerinin düzenli ve bütüncül bir çerçeveye oturması için zemin hazırlayabilir.” 

Havza İçindeki Araştırmacılara Destek

Ayetullah Ârafi, ilim havzalarında uygulanan “Hedeflendirme Planı”na değinerek şöyle ifade etti: “Bu planda, tam zamanlı öğretim üyelerinin yanı sıra ‘Havza'nın İçinden Araştırmacı' unvanı da resmiyet kazanmıştır. Yani havza sisteminin içinde bilim üretimiyle meşgul olup başka kurumlarda istihdam edilmemiş araştırmacılar.” 

Ayetullah Ârafi şöyle devam etti: “Şu anda yaklaşık 100 ila 200 kişi bu destek kapsamına alınmış durumdadır. Bunlar birtakım hizmetlerden ve imkânlardan yararlanıyorlar. Bu girişim, geleneksel havza araştırma kimliğinin güçlendirilmesi yönünde bir adımdır.” 

Nizâm'ın İhtiyaç Duyduğu Projelere Destek 

İlim Havzaları Müdürü, İslami Nizâm'ın ihtiyaç duyduğu araştırma projelerini destekleme sekreteryasının kurulmasına işaret ederek şöyle dedi: “Bu sekreterya son iki üç yıl içinde faaliyete geçmiş, şu ana kadar ülkenin çeşitli kurumlarının ihtiyaçlarına dayalı 300 ila 400 proje ve araştırmayı desteklemiştir.” 
İlim Havzaları Yüksek Konseyi üyesi şu açıklamada bulundu: “Bu mekanizmada kurumların ihtiyaç duyduğu konular belirleniyor ve gerçek veya tüzel anlamda bilimsel merkezlere ya da şahsiyetlere yönlendiriliyor. Araştırma tamamlandıktan sonra sonuçlar ilgili kurumlara sunuluyor.” 

Yasalar ve Belgelerin Düzeltilmesinde Havza'nın Etkisi 

Ayetullah Ârafi ayrıca havzanın ülkeye ait belgeleri ve yasaları incelenmesi ve düzeltilmesindeki rolüne değinerek şöyle dedi: “Son beş-altı yılda yaklaşık on beş yasa, kanun veya önemli belge, havzanın müdahalesiyle gözden geçirilmiş ve düzeltilmiştir. Bazı durumlarda bir yasa veya belgenin metni bütünüyle değiştirilmiştir.” 

İlim Havzaları Müdürü son olarak, dinî araştırmalarda yeni ufuklar açma gereğine vurgu yaparak şu temennide bulundu: “Havzadaki seçkinlerin karşılıklı iş birliği, doğru planlama, bilimsel ölçümleme, dinî eserlerin değerlendirilmesi ve mesele odaklı araştırmaların güçlendirilmesi alanındaki stratejik planların fiilen uygulanıp kalıcı hale geleceğini umuyorum.”